İçeriğe geç
Provapopulon*

Prova

Prova Raporu · Kasım 2026 · Rapor 1 · 10 Kasım 2026

Güncellendi 10 Kasım 2026

Karardan önce prova. Mühürlü.

Prova Raporu · Kasım 2026 · Rapor 1 · 10 Kasım 2026

Kriz anında güven: liderin krizi ürüne güveni düşürmüyor, kurumun krizi alışverişi de düşürüyor.

Aynı ay iki ayrı krizi okuttuk. Güven kaybı krizin sahibine yazılıyor: liderin hatası yönetime, kurumun sorunu benzer kurumlara ve büyük alışveriş niyetine.

  • Bölüm 1 · Liderin krizi
  • Bölüm 2 · Kurumun krizi

Yaşayan rapor: Liderin kriziYaşayan rapor: Kurumun krizi

Bu raporda · 7 bulgu

  1. 1Bölüm 1 · Liderin krizi

    Teknolojiye güven dayandı.

    0/10okumada teknolojiye güven nötr haberin altında

    Nvidia haber kollarının hiçbirinde, iki ülkede de, ürün ve teknolojiye güven nötr haberin altına inmedi.

    Ne yapmalıÜrün iletişimini kesmeyin. Düşen ürün güveni değil, yönetim güveni. İletişim ürünü savunmaya değil, yönetimi anlatmaya dönmeli.

  2. 2Bölüm 1 · Liderin krizi

    Yönetime güven düştü.

    8/10okumada yönetime güven nötr haberin altında

    İtiraf tek başına iki ülkede de yönetime güveni aşağı çekti; en sert düşüş güvenlik iddiası eklenince geldi.

    Ne yapmalıÖnce güvenlik sorusunu kapatın. Özel hayat tek başına daha az acıtıyor; veri ve güvenlik sorusuna ilk gün kısa ve somut cevap verin.

  3. 3Bölüm 1 · Liderin krizi

    Kurulun adımı toparladı.

    İtiraf + kurul soruşturması, görevdeyönetime güven: iki ülkede de en az kaybettiren ek

    Bağımsız soruşturma ve liderin görevde kalması Türkiye’de yönetime güveni nötr haberle başa baş getirdi; ABD’de kısmen.

    Ne yapmalıKurul konuşsun. İki ülkede de en az zarar veren yanıt kurulun açıklamasıydı; siyasi destek aramayın.

  4. 4Bölüm 2 · Kurumun krizi

    Haberi izlemek, kendi başına gelmesinin etkisinin yarısından fazlasını taşıyor.

    120/120profilde finans kurumlarına güven, nötr haberi izleyene göre düşük

    Kriz haberini izlemek, krizle hiçbir bağı olmayan profillerde de üç çıktıyı nötr haberin altına çekti.

    Ne yapmalıKriz size dokunmasa da müşteriniz o haftayı krizle geçiriyor. Kampanya ve mesaj takvimini sıradan bir hafta gibi yürütmeyin.

  5. 5Bölüm 2 · Kurumun krizi

    Kriz haberi yalnız finansı vurmuyor: büyük alışveriş niyeti de düşüyor.

    110/120profilde büyük alışveriş niyeti, nötr haberi izleyene göre düşük

    Krizden etkilenmeyen, yalnız haberini izleyen profillerde de finans kurumlarına güven, ekonomi beklentisi ve büyük alışveriş niyeti düştü.

    Ne yapmalıKriz haftasında büyük alışveriş de yavaşlar. Beyaz eşya, mobilya, elektronik gibi ertelenebilir alımlarda kampanya takvimini ve mesajı o haftaya göre gözden geçirin.

  6. 6Bölüm 2 · Kurumun krizi

    Kesintileri açık söylemek en çok ilgiyi gördü; süre baskısı ilgiyi düşürdü.

    Açıklıkbanka aramasında en çok ilgi gören cümle

    Açıklık ve olanı anmak, kriz yaşamamış profillerde de ilgiyi artırdı; bu cümleler sakin haftada da işe yarıyor.

    Ne yapmalıArarsanız açık konuşun. Kesintiyi ve net tutarı söyleyin, olanı anın, soruları dinleyin. Süre baskısı ilgiyi düşürüyor.

  7. 7Bölüm 2 · Kurumun krizi

    Tasarruf şirketinde yaşanan sorun katılım bankasına da yazıldı; fon sorunu yazılmadı.

    Bilinen katılım bankası bunun üstüne ek kayıp yaşıyor; aynı modelle anılmak yetiyor.

    Ne yapmalıBenzer kurumsanız sessiz kalmayın. Sorun sizin modelinizdeki bir şirkette çıktıysa güven kaybının bir bölümü size de yazılır; farkınızı ilk hafta anlatın.

Yanıldığımız yer. Tutmayan: para nereye gitti? İki öngörüden biri tutmadı; ikisi de raporda aynı boyda yazılı. Bölümde oku

Bölüm 1 · Liderin krizi · Nvidia ve Astronomer vakaları · Türkiye ve ABD

Lider sarsılınca ürüne güven sarsılmıyor. Sarsılan, yönetime güven ve Türkiye’de satın alma isteği.

İnsana mı güveniyoruz, teknolojiye mi?

İki okuma, iki ülke. Ürüne güven iki okumada da düşmedi; yönetime güven düştü. İkinci sınavda Türkiye’de satın alma eğilimi de düştü.

9 Kasım’da Nvidia hissesi bir günde sert düştü: basına göre yönetim kurulu, CEO’nun kabul ettiği özel hayat meselesi ve buna eklenen bir güvenlik iddiası üzerine bağımsız soruşturma açtı; CEO görevde. Aynı akşam Türkiye ve ABD panellerine aynı dokuz haber metnini iki ayrı soruyla okuttuk: bu şirketin ürün ve teknolojisine güven, bu şirketin yönetimine güven. Geçen yılın bir örneğini de (konser kamerasında ifşa olan yazılım şirketi CEO’su) aynı sete koyduk.

Grafik 1

Aynı haber, iki güven: teknoloji dayanıyor, yönetim düşüyor

Her haber kolunun nötr habere göre farkı, 1–5 ölçeğinde puan. Sıfır çizgisi nötr haber.

  • Teknolojiye Güven
  • Yönetime Güven
  • Boş nokta: nötr haberle başa baş

Türkiye

Nvidia, 9 Kasım 2026

İtiraf + özür
İtiraf + casusluk iddiası
İtiraf + kurul soruşturması, görevde
İtiraf + Trump’ın savunması
İtiraf + hisse düştü

Astronomer, Temmuz 2025

ifşa + istifa
ifşa + mizahlı video−0,56

ABD

Nvidia, 9 Kasım 2026

İtiraf + özür
İtiraf + casusluk iddiası
İtiraf + kurul soruşturması, görevde
İtiraf + Trump’ın savunması
İtiraf + hisse düştü

Astronomer, Temmuz 2025

ifşa + istifa−1,21
ifşa + mizahlı video

Nokta, o haberi okuyan grupların nötr haberi okuyanlara göre puan farkıdır. Yalnız en dipteki değer nokta yanında yazılıdır; bütün değerler tabloda. Kaynak: Prova · mühür 9 Kas 18:18 · S04 534ba333cc55 · S05 39574449b8ee

Ne çıktı

  1. Teknolojiye güven dayandı. Nvidia haber kollarının hiçbirinde, iki ülkede de, ürün ve teknolojiye güven nötr haberin altına inmedi.
  2. Yönetime güven düştü. İtiraf tek başına iki ülkede de yönetime güveni aşağı çekti; en sert düşüş güvenlik iddiası eklenince geldi.
  3. Kurulun adımı toparladı. Bağımsız soruşturma ve liderin görevde kalması Türkiye’de yönetime güveni nötr haberle başa baş getirdi; ABD’de kısmen.
  4. Siyasi savunma toparlamadı. Devlet başkanının savunması iki ülkede de yönetime güveni geri getirmedi; ABD’de itirafın da gerisinde kaldı.
  5. İstifa ve mizah pazara göre değişti. Geçen yılın örneğinde Türkiye’de istifa, olayı mizahla çevirmekten daha çok güven bıraktı; ABD’de yönetime güvende tersi.

Grafik 2

Kurulun adımı en az, güvenlik iddiası en çok kaybettirdi

Yönetime güven: her haber kolunun nötr habere göre farkı, 1–5 ölçeğinde puan. Gri çubuk yalnız itiraf; ötekiler ona eklenen cümleler.

Türkiye

İtiraf + kurul soruşturması, görevdebaşa baş+0,06
İtiraf + hisse düştübaşa baş−0,07
İtiraf + Trump’ın savunması−0,17
İtiraf + özüryalnız itiraf, ek yok−0,21
İtiraf + casusluk iddiası−0,41

ABD

İtiraf + kurul soruşturması, görevde−0,45
İtiraf + özüryalnız itiraf, ek yok−0,60
İtiraf + hisse düştü−0,79
İtiraf + Trump’ın savunması−0,96
İtiraf + casusluk iddiası−1,19

Dikey çizgi nötr haber. Soluk çubuk: fark nötr haberden ayrışmıyor (başa baş).

Grafik 3

İfşa sonrası yönetime güven: Türkiye’de istifa, ABD’de mizah daha az kaybettirdi

Geçen yılın örneğinde iki yanıt, iki güven. Nötr habere göre fark, 1–5 ölçeğinde puan.

  • Teknolojiye Güven
  • Yönetime Güven

Türkiye

ifşa + istifa−0,09 başa baş−0,42
ifşa + mizahlı video−0,46−0,56

ABD

ifşa + istifa−0,36−1,21
ifşa + mizahlı video−0,35−0,56

Dikey çizgi nötr haber. Soluk çubuk: fark nötr haberden ayrışmıyor (başa baş).

Grafik 4

Mizahlı video Türkiye’de son sırada, ABD’de üçüncü

Yönetime güven sırası, yüksekten düşüğe. Aynı haber iki ülkede çizgiyle bağlı; en çok yer değiştiren vurgulu.

Türkiye

  1. 1İtiraf + kurul soruşturması, görevde
  2. 2Nötr haber (17 Kasım sonuçları)
  3. 3İtiraf + hisse düştü
  4. 4İtiraf + Trump’ın savunması
  5. 5İtiraf + özür
  6. 6İtiraf + casusluk iddiası
  7. 7Astronomer: ifşa + istifa
  8. 8Astronomer: ifşa + mizahlı video

ABD

  1. 1Nötr haber (17 Kasım sonuçları)
  2. 2İtiraf + kurul soruşturması, görevde
  3. 3Astronomer: ifşa + mizahlı video
  4. 4İtiraf + özür
  5. 5İtiraf + hisse düştü
  6. 6İtiraf + Trump’ın savunması
  7. 7İtiraf + casusluk iddiası
  8. 8Astronomer: ifşa + istifa

Sıra, o haberi okuyan grupların verdiği puanın ortalamasına göredir; komşu sıralar arasındaki fark küçük olabilir. Düzey yazılmaz.

Grafik 1’in bütün değerleri (14 satır)

S04 ve S05 aynı üye gruplarına aynı haber metinlerini gösterir; yalnız puanlanan şey değişir (Teknolojiye Güven ↔ Yönetime Güven). Her hücre, o kolun referans metne («Nötr haber (17 Kasım sonuçları)») göre farkıdır: «gerçek» = güven aralığı sıfırı dışlıyor ve fark yazım kontrolünü aşıyor; «başa baş» = ayrışma yok. Okuma sütunu iki ölçeği yan yana söyler; düzey yazılmaz, yön ve ayrışma yazılır.

Haber koluÜlkeTeknolojiye GüvenYönetime GüvenOkuma
İtiraf + özürTürkiye+0,23 · gerçek−0,21 · gerçekTeknolojiye Güven yükseliyor, Yönetime Güven tersine
İtiraf + casusluk iddiasıTürkiye+0,14 · gerçek−0,41 · gerçekTeknolojiye Güven yükseliyor, Yönetime Güven tersine
İtiraf + kurul soruşturması, görevdeTürkiye+0,34 · gerçek+0,06 · başa başTeknolojiye Güven yükseliyor; Yönetime Güven başa baş
İtiraf + Trump’ın savunmasıTürkiye+0,30 · gerçek−0,17 · gerçekTeknolojiye Güven yükseliyor, Yönetime Güven tersine
İtiraf + hisse düştüTürkiye+0,38 · gerçek−0,07 · başa başTeknolojiye Güven yükseliyor; Yönetime Güven başa baş
Astronomer: ifşa + istifaTürkiye−0,09 · başa baş−0,42 · gerçekYönetime Güven düşüyor; Teknolojiye Güven ayrışıyor (başa baş)
Astronomer: ifşa + mizahlı videoTürkiye−0,46 · gerçek−0,56 · gerçekiki güven de düşüyor
İtiraf + özürABD+0,54 · gerçek−0,60 · gerçekTeknolojiye Güven yükseliyor, Yönetime Güven tersine
İtiraf + casusluk iddiasıABD−0,03 · başa baş−1,19 · gerçekYönetime Güven düşüyor; Teknolojiye Güven ayrışıyor (başa baş)
İtiraf + kurul soruşturması, görevdeABD+0,54 · gerçek−0,45 · gerçekTeknolojiye Güven yükseliyor, Yönetime Güven tersine
İtiraf + Trump’ın savunmasıABD+0,38 · gerçek−0,96 · gerçekTeknolojiye Güven yükseliyor, Yönetime Güven tersine
İtiraf + hisse düştüABD+0,42 · gerçek−0,79 · gerçekTeknolojiye Güven yükseliyor, Yönetime Güven tersine
Astronomer: ifşa + istifaABD−0,36 · gerçek−1,21 · gerçekiki güven de düşüyor
Astronomer: ifşa + mizahlı videoABD−0,35 · gerçek−0,56 · gerçekiki güven de düşüyor

Fark puan cinsinden (1–5 ölçeği); referans sıfır. Bilinen sınır: haberde adı geçen kurumun eylemi (kurul, soruşturma) panelde destek olarak okunabilir; yükselişler yön olarak alınır.

Bölüm 2 · Kurumun krizi · Eylül 2026 finans çalkantısı · Türkiye

Kriz haberi yalnız finansı vurmuyor: büyük alışveriş niyeti de düşüyor.

Finans krizi tüketiciyi, bankayı ve benzer kurumları nasıl etkiliyor?

Krizden etkilenmeyen, yalnız haberini izleyen profillerde de finans kurumlarına güven, ekonomi beklentisi ve büyük alışveriş niyeti düştü.

Eylül 2026’da Türkiye’de yatırım fonlarında ve bir tasarruf finansman şirketinde art arda sorun çıktı. 6–9 Kasım arasında Türkiye paneline dört ön kayıtlı sınav okuttuk: haberi yalnız izleyen ne yapıyor, banka o hafta müşterisini ararsa ne demeli, sorun yalnız o şirkete mi yazılıyor. Dördüncü sınav tutmadı; onu da aynı boyda yazıyoruz.

Birinci soru

Krizden etkilenmeyen tüketici de harcamayı kısıyor mu?

Her profile akşam haberi kalıbında üç haber ayrı ayrı okutuldu: nötr bir haber (ilçe kütüphanesi), bir vefat haberi ve bir tasarruf şirketi hakkındaki kriz haberi. Aynı profillere krizi yakınından duymuş ve kendi başına gelmiş olarak da okuttuk. Her okumadan sonra üç soru soruldu.

Nötr haber

İlçedeki halk kütüphanesi artık hafta sonları da açık.

Vefat haberi

Sevilen bir tiyatro oyuncusu beklenmedik bir hastalık yüzünden hayatını kaybetti.

Kriz haberi

Faizsiz ev için taksit toplayan bir tasarruf şirketi hakkında suç duyurusu yapıldı, hissesi sert düştü; taksit ödeyenlerin sözleşmesinin ne olacağı belli değil.

Grafik 5

Haberi izlemek, kendi başına gelmesinin etkisinin yarısından fazlasını taşıyor

Nötr okumaya göre düşüş, çıktı başına en büyük düşüşe oranla. Çubuk uzadıkça düşüş büyür; eksen sayısı yazılmaz.

Finans kurumlarına güven

Son bir ayda birikimini emanet edebileceğin finans kurumlarına güvenin nasıl değişti?

Haberde izledineredeyse tamamı
Yakınından duydutamamı kadar
Kendi başına gelditaban

120/120 profilde kriz haberi okuması nötr haber okumasının altında

Ekonomi beklentisi

Önümüzdeki 12 ayda ülkenin genel ekonomik durumu nasıl olacak?

Haberde izlediüçte ikisi kadar
Yakınından duyduüçte ikisi kadar
Kendi başına gelditaban

113/120 profilde kriz haberi okuması nötr haber okumasının altında

Büyük alışveriş niyeti

Önümüzdeki 12 ayda beyaz eşya, mobilya, elektronik gibi dayanıklı mallara harcaman nasıl olacak?

Haberde izlediüçte ikisi kadar
Yakınından duydudörtte üçü kadar
Kendi başına gelditaban

110/120 profilde kriz haberi okuması nötr haber okumasının altında

Kiremit çubuk: haberi yalnız izleyen. Koyu çubuk: kendi başına gelen (taban). Sağdaki söz, o satırın kendi başına gelen düşüşe oranıdır. Kaynak: Prova, Rapor 1, Bölüm 2 · sınav K33 · 120 profil.

Ne çıktı

  1. Haber yetiyor. Kriz haberini izlemek, krizle hiçbir bağı olmayan profillerde de üç çıktıyı nötr haberin altına çekti.
  2. Düşüş krize özgü. Aynı kalıpta okutulan vefat haberi bu düşüşü üretmedi; üzücü her haber aynı etkiyi yapmıyor.
  3. En sert düşen güven. Finans kurumlarına güvende haberi izlemek, kendi başına gelmesine yakın bir düşüş yarattı; alışveriş niyetinde düşüş daha küçük ama açık.

Dış veri. TÜİK tüketici güven endeksi Eylül’de 91,9 iken Ekim’de 84,8’e geriledi. Bu bir zarf açılışı değildir; yalnız yönün aynı olduğunu gösteren bağlamdır. TÜİK, Ekim 2026 (alomaliye.com)

İkinci soru

Banka o hafta müşterisini ararsa ne demeli?

Sahne: bildiğiniz bir banka arıyor ve vadeli mevduat anlatıyor. Açılışın ardından gelen tek cümleyi değiştirdik; her profil her cümleyi ayrı ayrı dinledi. İlgi, teklifi kabul etmek ya da ayrıntıları dinlemek istemektir; satış değil, konuşmayı sürdürme isteği ölçüldü.

Grafik 6

Kesintileri açık söylemek en çok ilgiyi gördü; süre baskısı ilgiyi düşürdü

Her cümlenin standart konuşmaya göre ilgi farkı, en büyük farka oranla. Dikey çizgi standart konuşma.

Karşılaştırma tabanı · Standart konuşma

Hesabınızı mobil uygulamadan birkaç dakikada açabiliriz, şubeye gelmenize hiç gerek kalmıyor.
AçıklıkKesintileri ve elinize geçecek net tutarı şimdi açık açık söyleyeyim, kararı siz sonra verin.artırıyor
Olanı anmakSon fon olaylarından sonra tedirgin olabilirsiniz, çok haklısınız; önce aklınızdaki soruları konuşalım.artırıyor
GüvenceMevduatınız 1,2 milyon liraya kadar TMSF güvencesinde; tutarı bu sınırın altında tutabilirsiniz.biraz artırıyor
Hoş geldin teklifiYeni müşterilerimize ilk vade için hoş geldin faizi uyguluyoruz; oranı şimdi size söyleyebilirim.biraz artırıyor
Küçük adımÖnce küçük bir tutarla tek vade deneyin; memnun kalmazsanız vade sonunda hesabı kapatırsınız.biraz artırıyor
Şubeye davetTelefonda karar vermeyin; size en yakın şubemize uğrayın, sözleşmeyi orada rahatça okuyun.fark yok
Aramama sözüİstemezseniz şimdi söyleyin, numaranızı arama listemizden çıkarayım; bir daha rahatsız etmeyiz.fark yok
Tek muhatapSize özel bir müşteri yöneticisi atayacağız; sorunuz olunca sırada beklemez, doğrudan onu ararsınız.fark yok
Süre baskısıBu teklif bugün bitiyor; hemen karar vermezseniz kaçıracaksınız, isterseniz şimdi başlatalım.düşürüyor

Mavi: ilgiyi artırıyor (soluk mavi: biraz). Gri: fark yok. Kiremit: düşürüyor. Hüküm, ön kayıtta yazılı kurala göredir. Kaynak: Prova, Rapor 1, Bölüm 2 · sınav K1 EK2 · 144 profil.

Grafik 7

Müşteri “kimseye güvenemiyorum” derse: geçiştirmek işe yaramıyor, şubeye davet ve dinlemek ilgiyi artırıyor

Müşterinin sözü: “Son olaylardan sonra kimseye güvenemiyorum, paramı kaybetmekten korkuyorum.” Her yanıtın geçiştiren yanıta göre ilgi farkı.

Karşılaştırma tabanı · Geçiştirmek

Bizde öyle bir şey olmaz efendim, biz büyük bankayız, içiniz çok rahat olsun, hiç merak etmeyin.
Şubeye davetAnlıyorum. Telefonda olmaz zaten; size en yakın şubemize uğrayın, sözleşmeyi orada rahatça okuyun.artırıyor
DinlemekÇok haklısınız, ben de olsam aynısını söylerdim. İsterseniz önce başınızdan geçeni anlatın, sonra konuşalım.artırıyor
GüvenceHaklısınız. Mevduatınız 1,2 milyon liraya kadar TMSF güvencesinde; tutarı sınırın altında tutabilirsiniz.artırıyor
Süre baskısıAma bu teklif bir daha gelmez efendim, beklerseniz kaybedersiniz; gelin şimdi başlatalım, pişman olmazsınız.biraz artırıyor
Acele etmeyelimAnlıyorum. Bugün hiçbir şey yapmayalım; siz rahatça düşünün, isterseniz haftaya ben sizi yeniden arayayım.fark yok

Okuma kuralı yukarıdaki grafikle aynı. Kaynak: Prova, Rapor 1, Bölüm 2 · sınav K1 EK2 · 144 profil.

Ne çıktı

  1. Kaldıraç cümlede. Arayanın unvanı (şube yöneticisi) ilgiyi değiştirmedi; fark cümleden ve üründen geldi.
  2. Mevduat önde. Aynı konuşmada fon ve portföy hizmeti, vadeli mevduatın gerisinde kaldı.
  3. Krize özgü değil. Açıklık ve olanı anmak, kriz yaşamamış profillerde de ilgiyi artırdı; bu cümleler sakin haftada da işe yarıyor.

Okurken. “Kesintileri söyleyeyim” ve “sorularınızı konuşalım” cümleleri “ayrıntıları dinlemek isterim” seçeneğine anlamca yakındır; etkinin bir bölümü bu yakınlıktan gelebilir.

Üçüncü soru

Sorun yalnız o şirkete mi yazılıyor, benzer kurumlara da mı?

Profillere iki ayrı deneyim okuttuk: bir fonda parası içeride kalmış olmak ve faizsiz ev için taksit ödediği tasarruf şirketinde sorun yaşamış olmak. Sonra aynı getiriyle üç kurumdan teklif geldi. Karşılaştırma tabanı, aynı uzunlukta bir yas anısıdır.

Grafik 8

Tasarruf şirketinde yaşanan sorun katılım bankasına da yazıldı; fon sorunu yazılmadı

Parayı o kuruma koyma isteğindeki kayıp, en büyük kayba oranla. Çubuk uzadıkça kayıp büyür.

Tasarruf şirketinde sorun yaşadı

Bilinen bankakarşılaştırma
Bilinen katılım bankasıek kayıp var

Katılım bankası ek kayıp yaşadı

Fonda parası içeride kaldı

Bilinen bankakarşılaştırma
Bilinen katılım bankasıek kayıp yok

Katılım bankasına özgü ek kayıp yok

Kiremit çubuk: katılım bankasına özgü ek kayıp var. Kaynak: Prova, Rapor 1, Bölüm 2 · sınav K52 · 160 profil.

Ne çıktı

  1. Önce herkese yazılıyor. Tasarruf şirketinde sorun yaşayan profil bilinen bankaya da daha az para koyuyor: güven kaybı bütün finansa yayılıyor.
  2. Sonra benzerine. Bilinen katılım bankası bunun üstüne ek kayıp yaşıyor; aynı modelle anılmak yetiyor.
  3. Fonda yok. Fonda parası içeride kalan profilde katılım bankasına özgü ek kayıp ölçülmedi.

Okurken. Adı ilk kez duyulan şirket zaten çok az para aldığı için kaybı puanla küçük, oranla büyük görünür; iki okuma ayrı sonuç verdiğinden grafikte yer almadı.

Defterin öteki yüzü

Tutmayan: para nereye gitti?

İlk sınavda fon haberini okuyan fon sahibi profillerden paralarını nereye taşıyacaklarını sıralamalarını istedik ve iki öngörü yazdık: çıkış artacak, çıkan paranın en büyük alıcısı TL mevduat olacak.

✓ TUTTUFondan çıkış artacakSağlıklı fonlardan da haftalarca çıkış oldu.
✗ TUTMADIEn büyük alıcı TL mevduat olacakPanel en büyük payı altına verdi. Gerçekte para ağırlıkla TL mevduata gitti; altına fiziki kaçış olmadı.

Aynı gün yeni bir örneklemle yinelenen sınavda mevduat ile altın başa baş çıktı; ayrım yine net değil. Bu yüzden “para nereye gider” sorusunu bu panelle satmıyoruz.

Dış kaynak: World Gold Council, Gold Demand Trends 2026 3. çeyrek · TCMB haftalık para ve banka istatistikleri

Ne yapmalı

Bölüm 1 · Liderin krizi

  1. Ürün iletişimini kesmeyin. Düşen ürün güveni değil, yönetim güveni. İletişim ürünü savunmaya değil, yönetimi anlatmaya dönmeli.
  2. Önce güvenlik sorusunu kapatın. Özel hayat tek başına daha az acıtıyor; veri ve güvenlik sorusuna ilk gün kısa ve somut cevap verin.
  3. Kurul konuşsun. İki ülkede de en az zarar veren yanıt kurulun açıklamasıydı; siyasi destek aramayın.

Bölüm 2 · Kurumun krizi

  1. Kriz haftasında büyük alışveriş de yavaşlar. Beyaz eşya, mobilya, elektronik gibi ertelenebilir alımlarda kampanya takvimini ve mesajı o haftaya göre gözden geçirin.
  2. Ararsanız açık konuşun. Kesintiyi ve net tutarı söyleyin, olanı anın, soruları dinleyin. Süre baskısı ilgiyi düşürüyor.
  3. Benzer kurumsanız sessiz kalmayın. Sorun sizin modelinizdeki bir şirkette çıktıysa güven kaybının bir bölümü size de yazılır; farkınızı ilk hafta anlatın.

Bu rapor neyi söylemez

Bölüm 1 · Liderin krizi. Nötr haberde adı geçen lider ve özür yok; panel kurum adımını destek olarak okumaya yatkın. Bu yüzden yalnız yön ve sıra yazılır; düzey, oran ve şirketler arası kıyas yazılmaz.

Bölüm 2 · Kurumun krizi. Sentetik panel düzey ölçmez; bu bölümde yalnız yön, sıra, sayım ve göreli uzunluk vardır. Banka konuşması sınavı satışı değil konuşmayı sürdürme isteğini ölçer. Sonuçlar Türkiye paneli ve bu dört sahne içindir.

Kanıt ve yöntem

Her bölüm kendi kaydıyla

İki bölümün kanıtı aynı güçte değil ve işaretleri bu yüzden farklı. Mühürlü bölümde soru koşudan önce Bitcoin’e damgalandı. Ön kayıtlı bölümde ön kayıt koşudan önce yazıldı ama zaman damgası sonradan alındı; bu bölüm deftere sayılmaz.

Bölüm 1 · Liderin krizi · mühürlü

Aynı akşam: sorudan sonuca dört adım

  1. 18:10Soru

    Gündemden geldi: insana mı güveniyoruz, teknolojiye mi?

  2. 18:18Mühür

    Dokuz metin, iki soru ve okuma kuralı kilitlendi; özet Bitcoin’e gönderildi.

  3.  Koşu

    9 metin × 2 soru × 2 ülke × 60 üye = 2.160 karar

  4. 19:16Sonuç

    Dört ülke okumasının dördü net.

Referans

Nötr haberŞirket çeyrek sonuçlarını açıklayacak.

Sabit ilk cümle

İtiraf + özürCEO çalışanlara yazdığı notta itirafta bulundu ve özür diledi.

Değişen ikinci cümle

  • casusluk iddiasıBasına göre istihbarat şüphesi; şirket kanıt olmadığını söylüyor.
  • kurul soruşturması, görevdeKurul bağımsız soruşturma açtı; CEO görevde, kurul güveniyor.
  • Trump’ın savunmasıDevlet başkanı CEO’yu savundu.
  • hisse düştüHaberin ardından hisse sert düştü.

Karşılaştırma · Astronomer, Temmuz 2025

Örnek

ifşa + istifaCEO günler içinde istifa etti.

Örnek

ifşa + mizahlı videoŞirket olayı esprili bir videoyla çevirdi.

Yazım denetimi: itirafın ikinci bir yazımı da okutuldu. İki yazım farklı sonuç verseydi bu bölümde sonuç yazılmazdı. Her metin ayrı gruba tek başına okutuldu; gruplar başka metni görmedi.

Mühür
9 Kas 18:18 · S04 534ba333cc55 · S05 39574449b8ee · Bitcoin bloğu 975.200
Okuma
4/4 ülke okuması net · 2.160 karar · soru 18:10, sonuç 19:16
Açılış
Bu soruda dış sonuç yok; seçenekler kendi içinde sıralanır.

Bölüm 2 · Kurumun krizi · ön kayıtlı

Dört sınav, dördünün de ön kaydı koşudan önce yazıldı

Bu dört sınavın ön kayıtları koşudan önce yazıldı ve özetleri kayda geçti; ancak bağımsız zaman kanıtı (Bitcoin damgası) koşulardan sonra alındı. Bu yüzden bölüm “mühürlü” değil “ön kayıtlı” işaretini taşır ve defterdeki mühür sayısına eklenmez.

SınavÖn kayıtBelge özetiProfilOkumaDenetim kapıları
K0 · Fon haberi: para nereye gider?6 Kas 17:073792b1105d7319322401.200hepsi geçti
K33 · Kriz haberini izlemek7 Kas 22:12d71973f916eab1b91202.520hepsi geçti
K1 EK2 · Banka araması: hangi cümle?9 Kas 09:144b83f5bbd3f1b4c51446.912hepsi geçti
K52 · Sorun kime yazılır?8 Kas 23:11f87e51efab764c8d1603.040hepsi geçti

Dört özetin dökümü 10 Kasım 2026 günü, koşulardan sonra damgalandı (blok onayı bekliyor). Kanıt dosyası (.ots). Belgenin kendisi istek üzerine paylaşılır; özeti bu tablodakiyle aynı çıkmak zorundadır.

Mührü doğrulaKartı indirPDFKaynak: CNBC, 9 Kasım 2026

Haftanın kelimesi

Söyle-yap boşluğu. Yapacağını söylemek ile yapmak arasındaki fark. Provada bu boşluğu plasebo çifti yakalar: aynı mesajın iki yazımı farklı çıkarsa sonuç yazılmaz.

Sıradaki. Satın almadan önce yapay zekâya sormak. Türkiye ve ABD’de hangi kategoride önce yapay zekâya soruluyor? Soru mühürlendi; koşu sırada.

Sıra sizde

Kararınızı gönderin, 48 saatte mühürlü kart dönelim.

Bir mesaj, bir zam cümlesi, bir kampanya adı ya da gündemden bir haber. Seçenekleri yazın; soruyu mühürleyip Türkiye panelinde prova edelim.

mert@populon.ai