Populon · Vaka çalışması · Kasım 2026

Güveni sarsılan tüketici, üzgün tüketici değildir.

Puan, aynı üyenin iki durumu arasındaki yanıt payı farkıdır. Bütün sayılar sentetik panelde ölçüldü. İkinci kutu krizin ne kadar yayıldığına bağlıdır; aşağıda kendiniz değiştirebilirsiniz.

Ne oldu

Para kilitlendi, bekleme başladı.

Önce faizsiz ev için taksit ödenen bir tasarruf şirketi, ertesi gün yatırım fonları. Sarsıntı tek bir günde bitmedi; haftalar süren bir bekleyişe döndü.

    Ne test ettik

    Aynı üyeye beş ayrı geçmiş verdik.

    Bir kararı neyin değiştirdiğini görmenin en temiz yolu, aynı müşteriyi iki ayrı hayatta izlemektir. Gerçekte bu mümkün değil, sentetik panelde mümkün. Her üye aşağıdaki geçmişlerin her biriyle ayrı ayrı aynı soruları yanıtladı. Üye aynı kaldığı için aradaki fark yaşadığı olaydan geliyor.

    Aynı panel üyesi
    Ev tasarrufu kriziFon kriziYasKaygıSıradan bir gün
    Aynı sorular
    • Finans güveni
    • Harcama niyeti
    • Ekonomi beklentisi
    • Enflasyon beklentisi
    • Fiyatlı alım
    • Banka araması
    Aradaki farkÜye aynı, sorular aynı. Değişen tek şey, yaşadığı olay.

    Neden yas ve kaygı da var? Kötü bir şey yaşayan herkes daha karamsar konuşur. Krizin kendine özgü etkisini görmek için onu başka üzücü olaylarla da karşılaştırıyoruz.

    Rakamların çoğu ev tasarrufu krizinden. Fon krizinin farklı çıktığı yerleri ayrıca gösteriyoruz.

    Bir üyenin gözünden

    Aynı üye, başka bir geçmiş.

    Finans kurumlarına güvenim azaldı diyenler

    Yüzdeler, üyenin bu yanıtı verme olasılığı. Tek üyenin yanıtı sonuç değildir; sonuçlar bütün üyelerin ortalamasıdır. Kareler, krizin güveni ne kadar sarstığına göre sıralı. Çizgiler bütün üyeler, parlak olan seçtiğiniz üye.

    Ne çıktı

    Altı şey öğrendik.

    Üzüntü mü, güven mi?

    Bu üzüntü değil, güven kaybı

    puan, finans kurumlarına güvende. Aynı üyenin yas ve kaygı yaşadığı hâline göre.

    Yas da moral bozar, kaygı da. Ev tasarrufu krizi yaşayan üye ikisinin de altına iniyor. Yani bu yalnız kötü bir ruh hâli değil; kurumlara bakışı değişiyor.

    Yayılım

    Yaşayan az, sarsılan çok

    toplumdaki finans güveni kaybının, krizi yalnızca izleyenlerden gelen payı. Başlangıç senaryosunda.

    Fiyat algısı

    İndirim işe yarıyor, ama müşteriyi ancak eski yerine getiriyor

    TL zam gelmiş gibi. 30.000 TL'lik çamaşır makinesinde, ev tasarrufu krizi yaşayan üye.

    Tablo olarak gör

    Para kaybı, zam haberinden daha çok enflasyon beklentisi yaratıyor

    12 ay sonrası için beklenen enflasyon, sıradan güne göre fark. Resmî enflasyon verisi her üyeye gösterildi.

    İki kriz, iki ayrı iz

    Fon krizi güveni, ev tasarrufu krizi beklentiyi ve alımı vuruyor

    puan, fon krizi yaşayan üyede finans kurumlarına güven. Sıradan güne göre.

    Bulaşma

    Krizi bir şirket çıkardı, bedelini katılım bankası da ödüyor

    bilinen bir katılım bankasına para koyma isteğindeki düşüş. Ev tasarrufu krizi yaşayan üyede, sıradan güne göre.

    Zaman ve telafi

    Harcamayı zaman değil, para toparlıyor

    bir yıl sonra harcama niyeti kaybının hâlâ duran bölümü.

    Bir çalışma, ayrıntısıyla · Banka arıyor

    Telefon çaldı. Karşıdaki ne derse dinlenir?

    Yeni müşteriye yeni ürün önerirken temsilci ne desin, kim arasın, müşteri "kimseye güvenemiyorum" deyince ne yanıt versin? Konuşmayı kendiniz kurun. Gördüğünüz metinler, üyelerin okuduğu konuşmaların aynısı.

    Kim arıyor?
    Ne öneriyor?
    Hangi cümleyle devam ediyor?
    Üye "kimseye güvenemiyorum" derse temsilci ne yanıt veriyor?
    Öğleden sonra · cep telefonuArayan: Deniz
    Aksiyonların etkisi

    Hangi hamle ne kadar fark yaratıyor?

    Aynı panelde ölçülen hamleler, aynı cetvelde. Sağa giden işe yarıyor, sola giden geri tepiyor.

    Telefonda ve fiyatta

    Telefon satırlarında ölçü, kabul eden ya da ayrıntı dinlemek isteyenlerin payı; fiyat satırında alım payı. Yatay çizgi ölçümün belirsizlik aralığı. Soluk çubuk küçük etki, gri çubuk fark yok.

    Krizden sonra kayıp ne kadar kapanıyor?

    Bugünkü kaybı 100 sayın. Bir yıl geçince ya da para geri ödenince ne kadarı kalıyor?

    Sizin aramalarınızda ne değişir?

    Panelde ölçülen payların arama sayısıyla çarpımı. Gerçek aramada oranlar farklı olur; aynı listeyi ikiye bölerek sınayın.

    Sizin masanızda

    Aynı bulgu, dört ayrı karar.

    Banka genel müdürlüğü, fon şirketi, beyaz eşya markası ve şube müdürü bu sayfadan aynı şeyi çıkarmaz. Kendi masanızı seçin.

    Kendi senaryonuzu kurun

    Bu krizi toplumun ne kadarı yaşadı, ne kadarı duydu?

    Başlangıç değerleri basında yer alan rakamlardan. Kaydırıcıları oynatın; sayfa, krizin ne kadar yayıldığına göre sonucu yeniden hesaplar. Yeni bir ölçüm yapılmaz.

    Anının durumu
    Seçtiğiniz senaryoda 1.000 yetişkin

    Mühür

    Önce yazdık, sonra kilitledik.

    Her ölçümde sonucu görmeden neyin neyi göstereceğini yazdık. Sonuç geldikten sonra hiçbir eşik değişmedi.

      Yaptığımız her şey

      Sahada

      Sahaya üç soru.

      Bu çalışma yönü ve sırayı gösterir. Satışı, görüşme süresini ve gerçek para hareketini saha ölçer.

      1. 1

        Hangi konuşma gerçekten işliyor

        Aynı arama listesini iki konuşma metnine rastgele bölün; görüşme süresi, ikinci görüşme ve hesap açılışı karşılaştırılsın.

      2. 2

        Yakınından duyan müşteri kim

        Kendisi etkilenmemiş ama çevresi etkilenmiş müşteri, mevduat ve fon hareketlerinde ayrılabiliyor mu?

      3. 3

        Para dönünce ne değişiyor

        Geri ödeme alan ve henüz almayan müşterilerin kart harcaması ve ürün kullanımı karşılaştırılsın.

      Nasıl ölçtük

      Sonuç görülmeden kilitlendi

      Bu çalışma neyi söylemez

      • Panel üyeleri sentetiktir; gerçek bireylerle tek tek eşleştirilmedi.
      • Yüzdelerin kendisinden çok, iki durum arasındaki farka bakın.
      • Senaryo hesabı, ölçülen farkları krizin yayılma oranlarıyla çarpar. Oranlar basın aktarımlarından alındı. Haberden izleyenlerin payı, haberin panelde ölçülen etkisine dayanıyor; saha verisiyle karşılaştırılmadı.
      • Eylül–Ekim değişimleri krizin yanında başka etkenleri de içerir. Yan yana koymak neden-sonuç demek değildir.
      • Etkinin ne kadar kalıcı olduğu ev tasarrufu krizinde ölçüldü; aynı oranlar yakından duyulan krize ve fon krizine aktarıldı. Harcama niyeti fon krizinde ölçülmediği için ev tasarrufu krizindeki etki aynen kullanıldı.
      • Banka araması yazılı bir konuşmadır. Ses tonu, tanışıklık, gerçek banka adı ve uzayan görüşme ölçülmedi. Ölçtüğümüz niyettir, satış değildir.
      • Fiyat bulguları tek üründe, 30.000 TL'lik çamaşır makinesinde ölçüldü. Başka kategoriler için ayrıca sınanmalı.

      Gerçek taraf kaynakları

        Bu sayfadaki her sonucun kaynağı
        Sıradaki rapor

        Liderin krizi: lider sarsılınca markanın neresi sarsılır?

        Bütün raporlar